Dakzicht met haasjes

Ik ben er deze maand wat laat mee – druk gehad – maar hier is het micro-zicht van juni.  Elke maand kijken we in detail naar een onderdeel van de tuin, naar voorbeeld van een ideetje van Zem.  

Ik volg elke maand de evolutie van het groendak op de voet (Een overzichtsfoto vind je HIER).

Wat groeit er ondanks de barre omstandigheden die er zich voordoen - het is elk jaar weer spannend. En het leek er op dat er niet veel ging bloeien want het ganse zaakje op het groendak is al enkele keren ei na verdroogd.  

Het bieslook heeft er weinig last van. Staand op de ladder lijkt het wel alsof ik over een dijkje ergens in Nederland kijk. Je ziet naast het dak ook wat stengels van het Duizendblad - door de afwisselende droogte nog niet in bloei – maar dat kan niet lang meer duren.

Bieslook is niet de enige bolplant die wel aard op het groendakje. De tulpjes slagen er vlot in om zaden te maken en bij de Kraailookjes scheuren de eerste bloemhoofdjes al open, vol van broedbolletjes.

Ook de Tripmadam begint al bloemstengels te maken. Muurpeper vormt op de rand al een geel tapijtje en de ooievaarsbek is al ver is uitgebloeid. Ik denk dat het een Zachte ooievaarsbek is.

  

Op diezelfde zuidkant handhaven sinds vorig jaar zich enkele Hazestaartjes en ik ontdekte een Hazepootje op de noordzijde. Het eerste is een grasje en het andere is een vlinderbloemige - een klaversoortje zeg maar. Het is nog niet goed te zien maar het Hazepootje laat al in de topjes het begin zien van de wollige bloemhoofdjes, waaraan het zijn naam dankt.

 

En tot mijn verbazing stond er tussen de witte klaver opeens een Margriet op het groendak. Misschien vinden jullie dat niet speciaal, maar ik hoop dat dat het begin is van de terugkeer van de Margriet in de biodiverse tuin.

Maar nu viel mijn oog toch wel op enkele speciallekes! Ontwaarde ik opeens de gele bloem van een Ratelaar - zou dit een Kleine ratelaar kunnen zijn? En verder zag ik opeens enkele planten Tijm. Niet zomaar de huis-tuin en keukentijm maar één of andere wilde tijmsoort! Ik hoop 'em op naam te kunnen brengen als ie bloeit.

En tot slot stond de dakrand vol met minuscule blauwe bloempjes - die mocht ik niet vergeten te vermelden.

 

Er gebeurt dus weer van alles op dat groendakje - en het is weer eens anders dan de voorgaande jaren.

 

Loksneeuw.

Sneeuw?  Je zou denken van wel, als je deze foto ziet.

Maar wat je ziet is geen sneeuw of rijm, maar een lichte neerslag van coccolieten.  Met gulle hand uitgestrooid door mezelf.  Doe ik elk jaar, maar meestal gebruik ik de gekorrelde vorm.  Deze keer kocht ik de poederversie, maar nu zie ik weer waarom ik de voorgaande jaren overgestapt was op korrelkalk - dat werkt properder.  Vooral toen ik na afloop mijn broek en tuinvestje schouwde - ik leek wel een molenaarsknecht. 

Blijkbaar heb ik wel erg gul én krachtig rondgestrooid, want er hangt van die 10 kg zelfs een lading tegen de stam van appelboom.

Nu is er afgelopen maand wel nog echte sneeuw en ijs geweest.  Op één dag zelfs wat schuiverig met de wagen - gelukkig geen brokken.  Maar ik link in gedachten sneeuw en ijs liever aan mooie verstilde beelden zoals dit mosje op de brievenbus.

Maar goed, dat rondstrooien met zeewierkalk moet toch wel als loksneeuw gewerkt hebben, want de dag er na werden we bij het opengooien van de gordijnen verrast door een twee cm dik laagje, dat gedurende de ochtend nog vlot verdubbelde.  Dus na een slee, blijkt poederkalk nu ook al sneeuw aan te trekken! De plotse sneeuwval is bij veel bloggers niet ongemerkt voorbijgegaan - iedereen had het er over.

Maar dat was vorig weekend.  De sneeuw is alweer verdwenen ondertussen.
Dit weekend is het alweer tijd voor de op-het-eerste-gezicht foto van maart! 
En die kan je zien door naar HIER door te klikken.

Maar eerst nog een detailbeeld van de Ratelaartjes - sinds de vorige maand zijn die nauwelijks gegroeid. Hoe zou je zelf zijn, als je telkens weer door sneeuw bedolven wordt?  Maar ze groeiden toch genoeg om al een ietsie-pietsie meer te zien van de eerste blaadjes.  Alhoewel zo petieterig klein tonen ze toch al die kenmerkende gekartelde rand.   Dus wie van mij deze zomer zaadjes van Grote ratelaar ontving - het is tijd om eens te gaan checken ;-)

Den dorschvloer en den raetelaar

Na een inspannende vakantie heeft ne mens toch wel een welverdiende rust nodig - maar dat is dan zonder de tuin gerekend.  Want als die er wekenlang onbeheerd heeft bijgelegen - dan is er werk aan de winkel!

De bloemenweide bvb.  Die lag er net voor 't verlof nog zo bij: 

De Ratelaars, Glad walstro en Beemdooievaarsbek nog volop in bloei!

En wanneer we de tuin na enkele weken terugzagen had de bloemenweide een ander kleedje aangetrokken - deze keer ééntje met veel witte schermpjes van Grote bevernel. 

Maar de Grote ratelaars waren al goed afgerijpt ...

Hoog tijd om te maaien dus!  In andere tuinen is dat al lang achter de rug!  Zoals HIER en HIER, en zelfs HIER is het al voorbij, met hooien en al (200 balen gedorie! Er werd daar zelfs speciaal materiaal aangeschaft voor de klus)!
Maar in de biodiverse tuin valt de eerste maaibeurt steeds laat.  We kijken een beetje naar het tijdstip waarop de Ratelaars rijp zijn en maaien desnoods ook nog om onrijpe bloeiwijzen van orchideetjes heen.  De laatste jaren maaiden we hier daardoor pas tussen eind juli en half augustus.

En het maaien zelf doe ik niet met de zeis.  Nu heb ik zo'n materiaal wel in huis, maar na de eerste, (tweede en derde) pogingen staat dat ding al jaren in het schuurtje te verstoffen.  Nee - handmatig zeisen is echt niet aan mij besteed, alhoewel ik wel met veel bewondering kan kijken naar wie die kunst volledig onder de knie heeft!  Ik heb me noodgedwongen jaren geleden zo'n bosmaaier-machientje aangeschaft van wat ik nu wel als een degelijk merk beschouw.  Want als zoiets jarenlang zonder noemenswaardige problemen opstart, zonder dat dat ooit enig onderhoud kreeg, dan heb ik ook wel bewondering voor zo'n fraai stukje techniek!

Deze keer lieten we een ganse toef met Grote bevernel staan.  Want wie weet kan ik jullie wel plezieren met wat goed afgerijpte zaden.

Over zaden gesproken.  Nu lees ik dat sommigen toch wel wat jaloers zijn op al dat geratel in mijn bloemenweide.  En produceren die bloemen me nu toch wel een overvloed aan zaden!  Echt veel te veel - dus kan ik er gerust wat van missen, niet?

Daarom spreidde ik een zeiltje uit - een sneldekdorsvloertje. 

En daarop kwam dan wat maaisel.  Dat mocht eerst wat bakken in de zon

En dan werd daar duchtig mee geschud en gegooid.

Met als resultaat een boel van die interessante zaadjes op het zeiltje.  Vrij veel zelfs.

Dus ... al wie een hooilandje - bloemenweide heeft en dat wil aanrijken met Ratelaar ... die mailt me via: bio diverse tuin @ gmail.com (maar dan zonder de spaties)... Vertel me waarom jij Ratelaar wilt en waar je deze zal zaaien en dan zend ik je een pakketje toe, zolang de voorraad strekt.

Ik kan wel niet garanderen dat er alleen maar Ratelaar in het pakketje zal zitten.  Mijn zaadschoningmethode is nogal primitief - haast onbestaande.  Dus wellicht krijg je ook wat Glad walstro, Beemdooievaarsbek, Scherpe boterbloem, Kamgras of wie weet - wat Gevlekte orchis mee tussen al dat stof ...  Maar er zit gegarandeerd niks dominant-invasief tussen, tenzij je Groot streepzaad als dusdanig beschouwd :-)

Als je een beetje wil inschatten of je eigen hooilandje wel al wat ontvankelijk is voor Grote ratelaar, lees dan dit verslagje eens.  Maar laat dat je niet tegenhouden om een pakketje te bestellen- ruimte genoeg om te experimenteren met zoveel zaadjes!

Maar zaai ze wel nog vóór de winter!  Want eigenlijk zouden we graag volgend voorjaar iedereen een vreugdedansje zien doen - zo van Sing Halleluja!



"Ge hebt toch wel gezien ...

... dat er een merel zit te broeden"?  vroeg ze.  "Ja - daar waar ge wilt invliegen met uw snoeischaar - daar ja".

Oei - gelukkig heeft het biodivers vrouwke scherpere ogen én een beter geheugen dan ik.  In al mijn werklust zou ik er nogal onbezonnen ingevlogen zijn ...

Nog even voorzichtig gepiept in de haag en jawel - een nest met vier jongen.

 

Dus heb ik de haag gesnoeid min een viertal meter - toch een beetje uit de buurt gebleven van het nest (zie je links op de tweede foto).  Zo zitten ze beter beschut - kan kat van de buren ze niet zo goed zien. 

We zijn dus weer druk bezig geweest - nu dat het eens droog was, en ik even vrijaf had van de verbouwingen binnenshuis.  Het was hoog tijd dat we aan de haag begonnen!

Maar gelukkig was er ook tijd om te genieten.  Er stond alweer vanalles in bloei

De borders bijvoorbeeld ...

... of het hooilandje - het blauw is van Beemdooievaarsbek en Beemdkroon.  Het geel van de Grote ratelaar en de witte stipjes van Glad walstro.

Maar wat ik jullie eigenlijk echt wou tonen was de op-het-eerste-gezicht foto van deze maand.  Ik had 'em al wel genomen maar geen tijd gehad om te posten.

Wil je het beeld vergelijken met deze van de vorige maanden, kijk dan HIER.

Niet het eindpunt, maar de reis

Blijkbaar hebben wij groene jongens wel iets met bloemenweides.  Wat is het toch dat ons daarin zo aantrekt?  Is het het onbewuste verlangen naar de uitgestrekte savannes - daar waar de mens geboren werd? Het gevolg van collectieve vage herinneringen aan het leven tussen het wuivende gras en het genot van de bloemenpracht na de regens? Goed mogelijk - ik ga alvast steeds op primitieve wijze uit mijn bol als ik weer eens op een mooie bloemenweide terecht kom - vraag maar aan mijn gezinnetje :-) - de gelukkigste mens van de wereld dan. 

Daarom dat ik graag eens richting bergen trek.  Die alpenweides ... mmm: dat kleurenpalet, het gezoem van de vele insecten, de vele soorten vlindertjes - de één al frivoler dan de andere, de vele botanische zeldzaamheden, ... en dat alles tegen een grandiose achtergrond! 

Zoiets dus,
maar dan zonder de soundtrack ;-)  

Al van toen ik kind was wou ik een tuin hebben, en naarmate ik ouder werd was ik overtuigd dat de bloemenweide daar een vast onderdeel zou van zijn!  Dus tegen dat ik die droom twintig jaar geleden kon waarmaken had ik al verscheidene boeken over ekologisch tuinieren en natuurbeheer doorgenomen.  Ik wist dat ik niet moest beginnen rondstrooien met meststoffen en zo want ik had geleerd dat de soortenrijkdom van graslanden toeneemt met dalende voedselrijkdom van de bodem.  Dus de zogenaamd schralere bodems dragen de mooiste, soortenrijkste bloemenweides.

Gelukkig konden we starten met een verlaten weide waar al vijftien jaar geen koe meer op had gegraasd, laat staan dat er iemand dat weiland had bemest.  Alleen kreeg je er nauwelijks een spade in de grond - niet dat die leemgrond nu zo hard was, maar omdat het gras 15 jaar lang nooit is weggehaald was er een dikke viltlaag ontstaan - niet door te geraken!  Het ganse perceel was ook gedomineerd door Gestreepte witbol, weliswaar een mooi gras, maar geen makkelijke klant om er veel kruiden tussen te krijgen!

1991 De witbol wordt weggeploegd - de leem komt tevoorschijn

Dus werd er toen beslist om een loonwerker alles te laten omploegen, en zo vanaf nul opnieuw te beginnen.

De eerste jaren maaide ik het grootste deel als gazon - dat intensieve maairegime is nog de snelste manier om een terrein snel te verschralen (maar niet met een mulchmaaier natuurlijk - dan blijft alles liggen!).  Enkele kleine stukjes maaide ik maar twee maal per jaar, met een bosmaaier, want al snel bleek ik geen talent voor de zeis te hebben.  De planten mochten er doorgroeien, zo was ik verzekerd van zaden voor de toekomst en zag ik ondertussen wat er allemaal uit de plaatselijke zaadbank te voorschijn kwam. 

1996 links een hooi-opper en in het midden van de foto enkele cilinders met drogend gazonmaaisel

Maar ondanks al dat afvoeren van maaisel - was de eerste vijf - zes jaar de productie enorm!  Duidelijk dat ondanks het ontbreken van bemesting, er nog behoorlijk wat voedingsstoffen in die leembodem staken! Hooi dat we er af gehaald hebben! Hò-pen!  ik werd er haast moedeloos van.

1999 - juli, het hooi ligt te drogen.  Maaien doe ik tweemaal per jaar.  De eerste maaibeurt in juli-augustus,
en een tweede maal in september-oktober, dan gaat het hooilandje kort de winter in.

Maar vanaf jaar 7 werd het allemaal anders.  Plotseling ging witbol achteruit en traden andere grassen op de voorgrond: Glanshaver, Veldbeemdgras, Struisgras, Grote vossestaart en Kamgras. Toen daarna ook Reukgras doorbrak was het ogenblik aangebroken om mijn geheime wapen in de strijd te werpen: Grote ratelaar!

2002 Glanshaver, Beemdgras, Kamgras en Witbol, samen met Veldzuring en Grote ratelaar

Ratelaars zijn halfparasieten die sap zuigen uit grassen.  Daardoor gaan de grassen minder uitbundig groeien en kan er voor kruiden ruimte in de grasmat ontstaan om te kiemen. Nu was dat de eerste twee-drie jaren niet echt een succes te noemen - die Ratelaars wilden maar niet aanslaan.  Maar jaar 11 zag het grasland plots geel!  Misschien heeft het ook geholpen dat ik na elke hooibeurt een beetje kalk rondstrooide.  Het summum, het uiteindelijke doel, de te bereiken top was namelijk dat ook orchideetjes zich zouden thuisvoelen in het hooilandje.  En die lusten wel een handje kalk.


voorjaar: massaal ratelaar-kiemplantjes!

Het hooilandje had al een redelijke soortenrijkdom van zichzelf, maar ongeduldig als ik was (en ook een beetje door de verzamelaar in mij), bracht ik van wandelingen steeds zaden mee die ik in het hooilandje uitzaaide.  Zo nam het lijstje steeds toe tot het ronduit indrukwekkend werd - nou ja, toch voor een oppervlakte van 1 are :-)

Kamgras

De grassen: Gestreepte witbol, Glanshaver, Grote vossestaart, Engels raaigras, Kropaar, Gewoon struisgras, Ruw beemdgras, Veldbeemdgras, Kamgras, Gewoon reukgras, Rood zwenkgras en Zachte dravik.

De kruiden: Kruipende boterbloem, Scherpe boterbloem, Pinksterbloem, Veldzuring, Witte klaver, Rode klaver, Hondsdraf, Gewone ereprijs, Gewone rolklaver, Veldlathyrus, Vogelwikke, Voederwikke, Smalle weegbree, Grote bevernel, Rode pimpernel, Kraailook, Glad walstro, Beemdkroon, Rapunzelklokje, Knoopkruid, Groot streepzaad, Beemdooievaarsbek, Gewone bereklauw, Herfsttijloos, Kruipend zenegroen, Gewone brunel, Kaardebol, Akkerwinde, Haagwinde en Trompetnarcissen.




Beemdkroon, Grote ratelaar en Beemdooievaarsbek

Eind jaren '90 kwam ik jobsgewijs op een Pajottenlandse spoorwegberm terecht die zowat vergeven stond van de Gevlekte orchissen.  Duizenden exemplaren kleurden er het grasland bleeklila. Daar zag ik mijn kans schoon om zonder gewetensbezwaren aan het nodige te komen.  Enkele rijpe bloeiwijzen werden later opgehaald en het stoffijne zaad zonder veel hoop tussen de eerste lading Ratelaars uitgezaaid.

2003 Gevlekte orchissen in het hooilandje!

 Maar de verrukking toen ik drie jaar later plotsklaps een bloeiend orchideetje tussen 't gras zag!!!! 

Als je weet dat die planten echt kieskeurig zijn. Ze hebben geen reservevoedsel in het zaad en kunnen alleen kiemen als de juiste schimmels aanwezig zijn - daar krijgen ze op symbiotische wijze voedsel van. 

Rapunzelklokje

Gelukkig was ik er ondertussen wel al achter dat daarmee de pret niet ten einde was. Het doel orchideetjes te hebben was dan wel gehaald, maar daar heeft zo'n bloemenweitje eigenlijk geen boodschap aan - een eindpunt kent het niet en evolueren doet het nog steeds!  Eigenlijk is zo'n graslandje een eindeloze reis.  Je kan wel een beetje sturen maar tenslotte doen die planten lekker hun zin.

En sommige hebben het echt naar hun zin!  Tot mijn grote plezier, want Kraailook, Rapunzelklokje, Rolklaver en Pinksterbloem - ik ben er gek op!

 



Kraailook concureert met het hoge gras

 Sommige soorten vonden het daarentegen tijd om te gaan.  Zo "verloor" ik onderweg een aantal soorten.  Ik kan me er een aantal van herinneren (spijt dat ik het niet jaarlijks opgetekend heb): Grote brandnetel, Boerenwormkruid, Duizendblad, Kweekgras, Akkerdistel, Speerdistel, Bleke morgenster, Wilde cichorei, Ringelwikke, Klaproos, Margriet, Gewoon barbarakruid, Herik en Witte honingklaver. 
En andere soorten vinden het dan weer tijd om te gaan domineren.  Zo komt sinds vorig jaar Groot streepzaad nogal agressief opzetten.  Ik bekijk het een beetje argwanend, want het zijn zo'n grote planten en het aspect van het hooilandje zal grondig wijzigen ... Maar misschien moet ik gewoon meegaan in die reis, wie weet wat er nog komt?

Groot streepzaad rukt op!

En verder heb ik natuurlijk nog plannen: in Nederland zag ik een wetenschappelijke proef rond graslandbeheer en graslandontwikkeling die al vijftig jaar loopt.  En één van de proefveldjes werd er jaarlijks een beetje ingekalkt ... Tiens, waar doet me dat aan denken ;-) ... en stond me dat niet mooi vol met Bevertjes!  Dus dat staat nu ook op de verlanglijst, samen met Goudhaver, Beemdlangbloem, Valse voszegge, Kluwenklokje en Wolverlei ... 

Trilgras ofte Bevertjes - om verliefd op te worden!